گیاهان دارویی
گیاهان دارویی و داروهای گیاهی 

Rhizoma Zingiberis

ریزوم زنجبیل

ترجمه: دکتر افسانه رجبی

      File:ARS ginger.jpg

1- تعریف

ریزوم زنجبیل عبارت از  ریزوم های خشک شده Zingiber officinale Roscoe از خانواده Zingiberaceae می باشد(1-5).

 

2- مترادف ها

Amomum zingiber L. (۶و1), Zingiber blancoi Massk. (16).

 

3- اسامی بومی منتخب

Ada, adark, African ginger, ajenjibre, ale, alea, allam,allamu, ardak, ardraka, ardrakam, ardrakamu, asunglasemtong, ata-le jinja, baojiang, beuing, chiang, citaraho, cochin ginger, common ginger, djae, gember, gengibre, gingembre, ginger, ginger root, gnji, gung, halia bara, halia halija, hli, inchi, Ingberwurgel, inguere, inguru, Ingwer, Jamaica ginger, janzabeil, kallamu, kan chiang, kanga, kerati, khenseing, khiang, khing, khing-daeng, khing klaeng, khingphueak, khuong, kintoki, join, konga, lahja, lei, luya, mangawizi, ngesnges, niamaku, oshoga, pakana, palu, rimpang jahe, sa-e, sakanjabir, sge ugser, shengiang, shenjing, shoga, shonkyoh, shokyo, shouhkyoh, tangawizi, wai, zanjabeel, zangabil ee-e-tar, zingabil urratab, zingibil, zingiberis rhizome, zinjabil, zingiber, zinam .(13-6و4و1)

 

4- شرح

یک گیاه دائمی با ریزوم زیرزمینی پنجه ای که از آن ساقه هایی تا 5/1 متر ارتفاع خارج می شوند که دارای برگ های کشیده و سر نیزه ای غلافی (cm30-5 طول و mm20-8 عرض) با سطح صاف و رنگ سبز کم رنگ می باشند که به صورت متناوب قرار گرفته اند. ساقه های گلدار از ساقه های برگ دار کوتاه ترند و دارای تعداد گل های اندکی هستند که هر گل توسط یک براکت (گریبان) نازک احاطه شده است که در زاویه براکت های بزرگ زرد متمایل به سبز قرار گرفته است که در انتهای ساقه گل دار به صورت بهم فشرده در یک گل آذین خوشه ای بیضوی مستطیلی قرار گرفته اند. هر گل دارای یک کاسه گل لوله ای شکل فوقانی که از یک طرف به سمت پایین شکاف خورده است، جام گل نارنجی زرد متشکل از یک لوله که از بالا به سه لوب کشیده مستطیلی بدون نوک تقسیم می شود، 6 پرچم در دو ردیف که ردیف خرجی دارای سه پرچم بهم چسبیده در دهانه جام گل که دو تای خلفی کوچک، شاخی شکل و یکی قدامی گلبرگی شکل، ارغوانی و متشکل از سه لوب گرد و تخمدان سه برچه ای تحتانی همراه با کلاله پرزی می باشد. میوه به صورت کپسول همراه با دانه های کوچک می باشد (1و7و8).

     File:Koeh-146.jpg

   

 

5- اندام مورد کاربرد گیاه: ریشه های خشک

1-5- ویژگی های کلی

زنجبیل به صورت قطعات افقی در یک طرف مسطح همراه با انشعابات نامنظم به طول cm16-3 عرض cm4-3 و ضخامت حداکثر cm2 وجود دارد که گاهی به صورت طولی شکاف خورده اند. قطعات به رنگ زرد نخودی یا قهوه ای روشن می باشند که دارای شیارهای خطی هستند و تا حدی کرکدار می باشند . انشعابات ریزوم که انگشت نامیده می شوند به صورت مورب از ریزوم ها جدا می شوند و به صورت مسطح، بیضوی کوتاه در حدود cm3-1 درازا می باشند. شکاف ها کوتاه و دارای نشاسته همراه با فیبرهای افشان می باشند. قسمت داخلی ریزوم به رنگ قهوه ای-زرد، دارای یک اندودرم زرد رنگ که غشای نازک را از دسته جات آوندی پهن جدا می کند، تعداد زیادی دسته جات فیبری آوندی پراکنده، تعداد زیادی سلول های اولئورزین پراکنده همراه با محتویات زرد رنگ و نقاط خاکستری بزرگتر فراوان و دسته جات آوندی که در سراسر سطح داخلی پراکنده اند می باشد (5-1).

 

2-5- ارزش یابی حسی

بو، معطر کاملاً مشخص؛ طعم، تند و معطر (5-1)؛ رنگ، در قسمت داخلی ریزوم زرد کم رنگ تا قهوه ای (1و4).

 

3-5- خصوصیات خرده نگاری

این بخش برای مطالعات گیاه شناسی اندام های مختلف گیاه به صورت تخصصی نگاشته شده و علاقمندان به مطالعات خرده نگاری میکروسکوپی گیاه می توانند به منابع (1و3و4) مراجعه کنند.

 

4-5- اندام گیاهی پودر شده

زنجبیل پودر شده به رنگ سفید متمایل به زرد تا قهوه ای متمایل به زرد می باشد که دارای تعداد زیادی سلول های پارانشیمی دیواره نازک دارای گرانول های نشاسته، فیبرهایی با دیواره نازک، که با مقاطع عرضی از هم جدا شده اند و دارای نقاط شکافی شکل مورب می باشند، آوندهای چوبی نردبانی ، مشبک و مارپیچی غیر لیگنینی می باشند که اغلب به همراهشان سلول های رنگدانه ای تیره وجود دارند، اولئورزین ها به صورت قطراتی در سلول های روغنی و سلول های رزینی پراکنده در پارانشیم دیده می شوند، گرانول های نشاسته به تعداد فراوان به صورت ساده، مسطح، بیضوی، مستطیلی همراه با برآمدگی انتهایی که در آن هیلوم قرار دارد در ابعاد mµ60-5 و معمولاً mµ 30-15 طول، mµ 40-5 (معمولاً mµ 25-18) عرض، mµ 12-6(معمولاًُ mµ 10-8) ضخامت همراه با خطوط عرضی ظریف و تا حدی مشخص وجود دارند (4-1).

 

6- انتشار جغرافیایی

گیاه زنجبیل احتمالاً بومی آسیای جنوب شرقی می باشد و در مناطق استوایی هر دو نیمکره غربی و شرقی کاشته شده است. زنجبیل به منظور اهداف تجاری در آفریقا، چین، هندوستان و جامائیکا کشت می شود. هندوستان بزرگترین تولید کننده زنجبیل در دنیا می باشد. (1و4و6و7و10و14).

 

7- آزمایشهای شناسایی عمومی

ریزوم زنجبیل بواسطه ویژگی های ماکروسکوپیک و ارگانولپتیک از قبیل ظاهر کاملاً مشخص ، رنگ ، طعم تند ومحتوای روغن فرار آن و بوسیله تست های میکروشیمیایی شناسایی می شود.

 

8- آزمایش های خلوص

1-8- میکروبیولوژی

تست گونه های سالمونلا در فرآورده های ریزوم زنجبیل باید منفی باشد. بیشترین حد مجاز میکروارگانیسم های دیگر به قرار زیر است (17-15). فرآورده های جوشاندنی: باکتری های هوازی حداکثر 107 در هر گرم، قارچ ها حداکثر حداکثر 105 در هر گرم، اشریشیاکلی حداکثر 102 در هر گرم.   فرآورده های برای مصرف داخلی: باکتری های هوازی، حداکثر 105 در هر گرم یا میلی لیتر، قارچ ها حداکثر 104 در هر گرم یا میلی لیتر، انتروباکترها  و باکتری های گرم منفی مشخص حداکثر  103 در هر گرم یا میلی لیتر، اشریشیا کلی صفر در هر گرم یا میلی لیتر.

 

2-8- اجسام آلی خارجی

حداکثر 0/2 درصد (1). پودر زنجبیل اغلب با پودر زنجبیل تقلبی مخلوط می شود (8).

 

3-8- خاکستر تام

حداکثر 0/6 درصد (2و3).

 

4-8- خاکستر نا محلول در اسید

حداکثر 0/2 درصد (5).

 

5-8- بخش محلول درآب عصاره

حداقل 10درصد (3و4).

 

6-8- بخش محلول در الکل عصاره

حداقل 5/4 درصد (3).

 

7-8- باقیمانده آفت کش ها

به طور معمول، حد ماکزیمم باقیمانه آفت کش های aldarin و dieldrin در برگ جینکو نباید بیش از mg/kg 05/0  باشد (14). برای بقیه آفت کش ها به دستورالعمل های WHO برای روش های کنترل کیفیت گیاهان دارویی (12) و دستورالعمل های پیش بینی جذب باقیمانده آفت کش های موجود در رژیم غذایی مراجعه شود (16).

 

8-8- فلزات سنگین

حد مجاز سرب و کلسیم نباید به ترتیب بیش از 10 و mg/kg 3/0 در فرآورده دارویی نهایی باشد (12).

 

 

9-8- باقیمانده مواد رادیواکتیو

برای آنالیز استرونسیوم-90 ، ید-131، سزیوم-134، سزیوم-137 و پلوتونیوم-239 به دستورالعمل های WHO برای روش های کنترل کیفیت گیاهان دارویی مراجعه شود (12).

 

10-8- آزمایشات تکمیلی تعیین خلوص

خاکستر نامحلول در اسید، عصاره نامحلول در اسید و تست های شیمیایی و رطوبت براساس دستورالعمل های داخلی هر کشور تعیین می شود.

 

9- اندازه گیری های شیمیایی

ریزوم زنجبیل باید دارای حداقل 2 درصد حجمی/وزنی روغن فرار باشد (1) که براساس روش قید شده در دستورالعمل های WHO تعیین مقدار می شود (15). آنالیز کیفی توسط کروماتوگرافی لایه نازک انجام می شود (1). آنالیز کمی و کیفی ترکیبات اسانس زنجبیل شامل ar-curcumene, β-sesquiphellandrene, β-bisabolene, α-zingiberene, shogaols, gingerols توسط کروماتوگرافی لایه نازک و کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا انجام می شود (19).

 

10- ترکیبات شیمیای اصلی

ریزوم زنجبیل دارای 4-1 درصد اسانس و اولئوزرین می باشد. ترکیب اسانس براساس منطقه جغرافیایی رویش فرق می کند، اما ترکیبات اصلی سزکوئی ترپن هیدروکربن ها (مسئول عطر زنجبیل) ثابت می باشند. این ترکیبات شامل (-)-zingiberene، (+)-ar-curcumene، (-)-β-sesquiphellandrene و β-bisabolene می باشند  . مونوترپن آلدئیدها و الکل ها هم وجود دارند. ترکیبات مسئول طعم تند دارو و احتمالاً اثر ضد تهوع آن به عنوان [3-6]-, [8]-, [10]-, [12]-gingerols (دارای زنجیره جانبی با 16 یا 14، 12، 10-7 اتم کربن بترتیب) و ترکیبات دهیدراسیون مربوط به آنها که تحت نام shogaols شناخته می شوند معرفی شده اند (1 ،4 ،6 و 14و 19). ساختمان مربوط به ترکیباتzingiberene، gingerols و shogaols  در پایین نشان داده شده اند.

 

 

11- اشکال دارویی

پودر ریشه خشک شده، عصاره، قرص و تنتور (2و14). زنجبیل پودر شده باید در ظروف غیر پلاستیک در بسته و دور از نور و رطوبت و در جای خنک نگه داری شود (4و5).

 

12- کاربردهای درمانی

1-12- کاربردهای تایید شده بوسیله کارآزمایی بالینی

پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از بیماری مسافرت (23-20)، تهوع پس از عمل جراحی (24)، استفراغ دوران بارداری (25) و دریازدگی (26و27).

 

2-12- کاربردهای توصیه شده در فارماکوپه ها و طب سنتی

درمان سوء هاضمه، نفخ، کولیک، استفراغ، اسهال، اسپاسم ها و بقیه مشکلات معدی (1و2و4و9و21). بعلاوه پودر زنجبیل برای درمان سرماخوردگی و آنفلوانزا، تحریک اشتها و به عنوان آنتاگونیست مواد مخدر (1و2و4و6و11و12و21) و به عنوان یک ترکیب ضدالتهاب در درمان سردردهای میگرنی و مشکلات روماتیسمی و عضلانی به کار می رود (9و11و12و28).

 

3-12- کاربردهای توصیه شده در طب عامیانه که در کارآزمایی بالینی یا تجربی تائید نشده است

درمان آب مروارید، دندان درد، بی خوابی، طاسی، هموروئید و افزایش طول عمر (9و10و12).

 

13- فرماکولوژی

1-13- فارماکولوژی تجربی

1-1-13- فعالیت صفراوی

تزریق داخل دوازدهه عصاره استونی (ترکیب اصلی روغن های فرار) ریشه زنجبیل در رت موجب افزایش ترشح صفرا به مدت 3 ساعت پس از تزریق شد در حالیکه عصاره آبی فعال نبود (29). ترکیبات فعال اسانس در این زمینه [6]- و [10]-gingerol  معرفی شده اند (29).

تجویز خوراکی عصاره استونی زنجبیل (mg/kg75)، [6]-shogaol (mg/kg5/2) یا [6]-، [8]- یا [10]-gingerol در موش سوری منجر به افزایش حرکت دستگاه گوارش شد (30)و فعالیت آن قابل مقایسه یا اندکی ضعیف تر از متوکلوپرامید (mg/kg10) و domperidone بود (30). گزارش شده است که [6]-، [8]- یا [10]-gingerols فعالیت آنتی سروتونرژیک دارند و پیشنهاد شده است که اثرات زنجبیل بر روی حرکت دستگاه گوارش احتمالاً بواسطه این فعالیت است (30و31). به نظر می رسد نحوه مصرف نقش مهمی در مطالعات انجام شده بر روی حرکت دستگاه گوارش دارد. بعنوان مثال هر دو ترکیب [6]-gingerol و [6]-shogaol وقتی از راه داخل وریدی تجویز می شوند حرکت روده را مهار می کنند، در حالیکه اگر از راه خوراکی تجویز شوند موجب افزایش فعالیت دستگاه گوارش می شوند (6و12و32).

 

 

2-1-13- فعالیت ضد استفراغ

فعالیت استفراغ آور ماده سولفات مس (عمل کننده از طریق محیطی) در سگ بواسطه تجویز دز داخل معدی عصاره زنجبیل مهار شد (33)، اما استفراغ ناشی از ترکیبات عمل کننده از طریق مرکزی مانند آپومورفین و دیجیتال در کبوتر بوسیله عصاره زنجبیل مهار نشد (34). این نتایج نشان می دهد که فعالیت ضد استفراغ زنجبیل محیطی است و سیستم عصبی مرکزی را شامل نمی شود (11). فعالیت ضد استفراغ زنجبیل به عملکرد مشترک zingerone ها و shogaol ها نسبت داده شده است (11).

 

3-1-13- فعالیت ضد التهاب

یکی از مکانیسم های التهاب افزایش اکسیژناسیون آراشیدونیک اسیدی می باشد که بوسیله آنزیم های سیکلواکسیژناز و 5- لیپوکسیژناز متابولیزه می شود و پروستاگلندین E2 و لکوترین B4 را ایجاد می کند که دو واسطه قوی التهاب می باشند (28). مطالعات in vitro نشان داده است که عصاره آب داغ زنجبیل فعالیت سیکلواکسیژناز و 5- لیپوکسیژناز را در زنجیره آراشیدونیک اسید مهار می کند و در نتیجه فعالیت ضد التهابی آن  ممکن است بواسطه کاهش تشکیل پروستاگلندین ها و لکوترین ها باشد (35). زنجبیل همچنین یک مهار کننده قوی آنزیم ترومبوکسان سنتاز می باشد و موجب افزایش سطح پروستاسیکلین بدون افزایش سطح همزمان پروستاگلندین های E2 یا F می شود (36). مطالعات in vivo نشان داده است که تجویز خوراکی عصاره های زنجبیل موجب کاهش ادم پای رت شده است (37و38). قدرت عملکرد عصاره ها قابل مقایسه با اسیتل سالسیلیک اسید بوده است. [6]-shogaol موجب مهار ادم پای ناشی از کاراژینان در رت بواسطه مهار فعالیت سیکلواکسیژناز شده است (39). اخیراً دو ترکیب دی ترپن آلدئید labdone-type از عصاره های زنجبیل جدا شده است که در شرایط in vitro مهار کننده آنزیم 5- لیپوکسیژناز انسانی بوده اند(40).

 

2-13- فارماکولوژی بالینی

1-2-13- فعالیت ضد تهوع و ضد استفراغ

مطالعات بالینی نشان داده اند که تجویز خوراکی پودر ریشه زنجبیل (mg940) موثرتر از دیمن هیدرینات (mg100)در پیشگیری از نشانه های گوارشی بیماری مسافرت (kinetosis) بوده است (22). علاوه براین، نتایج این مطالعه نشان داد که زنجبیل از طریق مرکزی بر روی مرکز استفراغ در CNS عمل نمی کند ولی اثر مستقیم بر روی دستگاه گوارش بواسطه اثرات آروماتیک، ضد نفخ و جذبی خود دارد که موجب افزایش حرکت دستگاه گوارش و جذب سطحی توکسین ها و اسیدها می شود (22).

در مطالعات بالینی تصادفی دوسوکور پودر ریشه زنجبیل به عنوان درمان پیشگیرانه دریازدگی مورد بررسی قرار گرفت (26و27). نتایج یک مطالعه نشان داد که تجویز خوراکی زنجبیل درمقایسه با پلاسبو 4 ساعت پس از مصرف از نظر آماری اثر بهتری در کاهش بروز استفراغ و تعریق سرد داشته است (27). مطالعه دیگری به مقایسه اثر 7 داروی ضد استفراغ OTC و نسخه ای در پیشگیری از دریازدگی در 1498 نفر پرداخت که در این میان زنجبیل همانند سایر داروهای ضداستفراغ دیگر موثر بود (26).

حداقل 8 مطالعه بالینی اثرات ریشه زنجبیل بر روی نشانه های بیماری مسافرت را مورد بررسی قرار داده اند . از این میان 4 مطالعه نشان دادند که مصرف خوراکی ریشه زنجبیل در درمان پیشگیرانه تهوع و استفراغ موثر بوده است. سه مطالعه دیگر نشان دادند که زنجبیل نسبت به پلاسبو در درمان بیماری مسافرت موثرتر نبوده است (23و41و42). به نظر می رسد این نتایج متضاد تابعی از اهدافی است که این مطالعات بر روی آن متمرکز شده اند. مطالعات بالینی که بر روی رفلکس های گوارشی، مربوط به بیماری مسافرت متمرکز شده اند نتایج بهتری نسبت به مطالعاتی که به طور اصلی بر روی پاسخ های سیستم عصبی مرکزی متمرکز شده اند گزارش کرده اند.

این فرضیه که افزایش سرعت تخلیه معده ممکن است در اثر ضد استفراع زنجبیل نقش داشته باشد به تازگی مورد بررسی قرار گرفته است. دو مطالعه بالینی با استفاده از تکنیک sequentional scintigraphy (43)یا تکنیک جذب paracetamol (44) نشان داده اند که دزهای خوراکی زنجبیل اثری بر روی سرعت تخلیه معده نداشته است.

دریک مطالعه متقاطع تصادفی دوسوکور تجویز خوراکی پودر زنجبیل (mg250، 4 باردر روز) به طور موثری استفراغ دوران بارداری را درمان کرد (25). هم شدت تهوع و هم تعداد دفعات استفراغ به طور بارزی کاهش پیدا کرد (25). علاوه بر این در یک مطالعه آینده نگر، تصادفی، دوسوکور مصرف زنجبیل در مقایسه با پلاسبودر 60 بیمار به طور قابل ملاحظه ای از نظر آماری تعداد دفعات تهوع واستفراغ پس از عمل جراحی راکاهش داد (24). اثر زنجبیل بر روی تهوع و استفراغ پس از عمل جراحی هم اندازه یا بهتر از متوکلوپرامید گزارش شده است (45و24). از سوی دیگر، یک مطالعه تصادفی دوسوکور دیگر نشان داد که مصرف خوراکی زنجبیل BP (تهیه شده براساس فارماکوپه انگلستان ) درکاهش بروز تهوع و استفراغ پس از عمل جراحی بی اثر بوده است (46).

 

2-2-13- فعالیت ضد التهابی

یک مطالعه در چین گزارش کرده است که در 113 بیمار مبتلا به درد روماتیسمی و کمر درد مزمن تزریق عصاره 10-5 درصد زنجبیل در نقاط دردناک یا برآمدگی های حساس منجر به تسکین کامل یا جزئی درد، کاهش تورم مفصل و بهبود یا بازگشت عملکرد طبیعی مفصل شد  (11). گزارش شده است ک تجویز خوراکی پودر زنجبیل به بیماران مبتلا به روماتیسم و اختلالات عضلانی اسکلتی منجر به درجات متغیر تسکین درد و تورم شده است (28).

 

14- موارد منع مصرف

موردی گزارش نشده است.

 

15- هشدار

موردی گزارش نشده است.

 

 

16- موارد احتیاط

1-16- کلی

بیمارانی که داروهای ضد انعقاد مصرف می کنند یا بیمارانی که دچار اختلالات انعقادی و سنگ های صفراوی می باشند قبل از استفاده از فرآورده های زنجبیل باید با پزشک خود مشورت کنند (21).

 

2-16- تداخلات دارویی

زنجبیل ممکن است زمان خونریزی و پارامترهای ایمونولوژیکی را تحت تاثیر قرار دهد که این عملکرد بواسطه توانایی آن در مهار آنزیم ترومبوکسان سنتاز و عمل کردن به عنوان آگونیست پروستاسیکلین می باشد (47و48). هر چند یک مطالعه تصادفی دوسوکور بر روی اثرات پودر زنجبیل (g2 روزانه به صورت خوراکی به مدت 14 روز) بر روی عملکرد پلاکت ها هیچ تفاوتی در زمان خونریزی در بیماران دریافت کننده زنجبیل در مقایسه با پلاسبو نشان نداد (49و50). دزهای بیشتر زنجبیل (g14-12) ممکن است اثرات هایپوترومبینمیک داروهای ضد انعقاد را افزایش دهد، اما اهمیت بالینی این مساله هنوز باید مورد بررسی قرار گیرد.

 

3-16- سرطان زایی، جهش زایی، اختلال در باروری

جهش زایی عصاره های زنجبیل یک موضوع مورد بحث است. گزارش شده است عصاره آب داغ زنجبیل در سلول های B291I و Salmonella typhimurium strain TA 100 جهش زا بوده است ولی در strain TA 98 جهش زا نبوده است (51). تعدادی از ترکیبات زنجبیل تازه به عنوان جهش زا شناسایی شده اند. دو ترکیب shogaol و [6]-gingerol در تست Salmonella/microsome assay به عنوان جهش زا مشخص شده اند (52) و یک جهش زایی افزایش یافته در سوش Hs30 اشریشیا کلی که تحت تاثیر [6]-gingerol قرار گرفته بود مشاهده شد (53). هر چند جهش زایی shogaol و [6]-gingerol در حضور غلظت های مختلف zingerone به عنوان ترکیب آنتی موتاژنیک زنجبیل مهار شد (52). علاوه بر این گزارش شده است که آب ریشه زنجبیل آنتی موتاژنیک است و جهش  های خود بخودی ناشی از [6]-gingerol را مهار می کند بجز در مواردی که مواد شیمیایی جهش زای      ..... به [6]-gingerol افزود شده بودند (54). مطالعات دیگر همچنین گزارش کرده اند که آب ریشه زنجبیل آنتی موتاژنیک می باشد (54و55).

 

4-16- بارداری: اثرات تراتوژنیک

در یک مطالعه بالینی متقاطع تصادفی دوسوکور، زنجبیل (mg250 خوراکی، 4 بار در روز) به طور موثری استفراغ دوران بارداری را درمان کرد (25). هیچ گونه اثرات تراتوژنیک در نوزادان متولد شده درطول این مطالعه مشاهده نشده و تمام نوزادان دارای Apgar score 9 یا 10 پس از 5 دقیقه بودند (25).

 

 

 5-16- مصرف در کودکان

در کودکان کمتر از 6 سال توصیه نمی شود.

 

6-16- سایر احتیاطات

اطلاعاتی در زمینه تداخلات با دارو و تست های آزمایشگاهی یا اثرات غیر تراتوژنیک در دوران حاملگی یا شیردهی وجود ندارد.

 

17- عوارض جانبی

درماتیت تماسی نوک انگشتان در بیماران حساس گزارش شده است (56).

 

18- مقدار ونحوه مصرف

بیماری مسافرت در بالغین و کودکان بزرگتر از 6 سال: g5/0 ، 4-2 بار در روز. سوء هاضمه، g4-2 روزانه، به صورت ریشه پودر شده یا عصاره (21).

 

19- داروهای تجارتی موجود در بازار جهانی از زنجبیل

در این قسمت به تعدادی از فرمولاسیون های دارویی که دارای زنجبیل در ترکیب خود می باشند اشاره شده است. برای آگاهی از لیست کامل این فرمولاسیون ها به مونوگراف "Ginger" در کتاب مارتیندل مراجعه شود (33).

 

1-19- فرمولاسیون هایی که فقط دارای زنجبیل می باشند

داروی Travacalm Natural ساخت کارخانه Hamilton استرالیا و داروی Travel Sickness ساخت کارخانه Cantassium Co. انگلستان که برای درمان بیماری مسافرت (motion sickness) کاربرد دارند.

داروی Gravol Natural Source ساخت کارخانه Carter Horner کانادا که برای درمان تهوع  و استفراغ کاربرد دارد.

داروی Zintona ساخت کارخانه Herbalist آلمان و Chrisana سوئیس که برای درمان اختلالات دستگاه گوارش، درد معده، بیماری مسافرت و تهوع  و استفراغ کاربرد دارد.

 

2-19- فرمولاسیون های ترکیبی که دارای زنجبیل می باشند

داروی Traveleeze  ساخت کارخانه Ernest Jackson انگلستان که دارای  Meclozine hydrochloride و Ginger (زنجبیل) در ترکیب خود می باشد و برای درمان بیماری مسافرت کاربرد دارد.

داروی Bioglan Ginger-Vite Forte ساخت کارخانه Bioglan استرالیا که دارای Ginger (زنجبیل)، Ginger oil (اسانس زنجبیل) و Evening primrose oil (اسانس گل مغربی) در ترکیب خود می باشد و برای درمان آرتریت، روماتیسم و ضرب خوردگی های ناشی از ورزش کاربرد دارد.

داروی Arheumacare ساخت کارخانه Health Perception انگلستان که دارای Glucosamine sulfate، Ginger (زنجبیل) و Turmeric (زردچوبه) در ترکیب خود می باشد و برای درمان اختلالات مفاصل کاربرد دارد.

داروی Evacrine ساخت کارخانه Motima فرانسه که دارای Ginger (زنجبیل)، Wild cherry (آلبالو) و Viola tricolor (بنفشه وحشی) در ترکیب خود می باشد و برای درمان آرتریت، روماتیسم و ضرب خوردگی های ناشی از ورزش کاربرد دارد.

داروی Digestive ساخت کارخانه Dorwest انگلستان که دارای Ginger (زنجبیل)، Hydrastis، Rhubarb (ریوند) و Valerian (سنبل الطیب) در ترکیب خود می باشد و برای درمان سو هضم، نفخ، افزایش اسید معده، سوزش سر دل و تهوع کاربرد دارد.

داروی Neo Gripe Mixture  ساخت کارخانه Neo Laboratories انگلستان که دارای Ginger (زنجبیل)، Dill oil (اسانس شوید) و Sodium bicarbonate در ترکیب خود می باشد و برای درمان کولیک، و درد و التهاب ناشی از دندان درآوردن کاربرد دارد.

 

20- کاربرد زنجبیل در طب سنتی و مصرف دارویی آن در ایران

1-20- زنجبیل در احادیث و روایات

از امام رضا (ع) نقل شده است که هر کس بخواهد فراموشیش کم شود و دارای حافظه ای قوی شود، هر روز سه قطعه زنجبیل به عسل درآمیخته بخورد و با غذای خویش چیزی که با خردل تهیه شده نیز میل کند (58).

 

2-20- زنجبیل در قانون ابن سینا

زنجبیل (زنجفیل) رطوبتی زاید دارد که سبب زیاد شدن آب پشت می شود. گرمای زیاد دارد، ولی از آنجا که رطوبت زاید دارد در گرمی بخشی درنگ می کند. لیکن گرمی بخشی قوی و نیز نرم کننده- ملین- و بادشکن است. اگر زنجبیل را با عسل مربا سازند عسل قسمتی از رطوبت آن را برمی چیند و خشک تر می شود. هوش و حافظه را زیاد کند. رطوبت های اطراف سر و گلو را می زداید. خوردن یا در چشم کشیدن زنجبیل تیرگی چشم را که از رطوبت باشد علاج می کند. هاضم است و سرمای کبد و معده و رطوبت هایی که ناشی از خوردن میوه می باشد را برطرف می کندو پادزهر حشرات موذی است (59).

 

3-20- زنجبیل در الحاوی زکریای رازی

زنجبیل خاصیت گرم کننده دارد و خاصیت آن شبیه خاصیت فلفل می باشد. لیکن مانند فلفل بلافاصله پس از مصرف کردن گرم نمی کند زیرا به لطافت فلفل نمی باشد ولی گرمی آن دوام زیادی دارد و از سوی دیگر زنجبیل مرطوب است در حالی که فلفل خشک است. بنابراین دوام گرمی آن پس از مصرف در بدن بیشتر از فلفل است. غذا را هضم می کند. بادهای غلیظ به وجود آمده در روده ها و معده را حل می کند. شکم را نرم می سازد. برای انسدادهای به وجود آمده در کبد در اثر سرما و رطوبت بسیار سودمند می باشد. به عمل مقاربت کمک می نماید و باعث افزایش منی می گردد و به صورت سرمه برای تاری دید به وجود آمده از رطوبت سودمند می باشد. مربای زنجبیل گرم و خشک است، زیرا ادعا شده است که عسل موجود در آن رطوبت آن را از بین برده است. مهیج جماع می باشد. گرمی معده و بدن را افزایش می دهد. غذا را هضم می کند و رطوبت تولید شده در معده بر اثر مصرف میوه ها مانند خربزه و غیره را کاهش می‌دهد. بلغم را خشک می نماید و برای موارد ضعف پیری و غلبة بلغم بر بدن سودمند می‌باشد (60).

 

4-20- مصرف دارویی زنجبیل در زمان کنونی در ایران

1-4-20- بازار گیاهان دارویی

 زنجبیل به دو صورت ریزوم های قطعه قطعه شده و پودر شده  در بازار گیاهان دارویی عرضه می شود. این گیاه بومی هند بوده و از آنجا به ایران صادر می شود (61).

 

2-4-20- داروخانه

فرمولاسیون های دارویی ساخت کارخانجات داروسازی کشور که دارای زنجبیل در ترکیب خود می باشند عبارتند از (62):

 

1-2-4-20- فرمولاسیون هایی که فقط دارای زنجبیل می باشند

داروی جن جی تون (Gingiton) ساخت کارخانه هربی دارو به شکل کپسول که از پودر ریزوم زنجبیل تهیه شده است و بعنوان پیشگیری از بیماری مسافرت کاربرد دارد.

داروی زینتوما (Zintoma) ساخت کارخانه گل دارو به شکل کپسول که از پودر ریزوم زنجبیل تهیه شده است و بعنوان پیشگیری از بیماری مسافرت کاربرد دارد.

 

2-2-4-20- فرمولاسیون های ترکیبی که دارای زنجبیل می باشند

داروی ممورال (Memoral) ساخت کارخانه گل دارو به شکل کپسول که از اولئوگام رزین کندر و پودر ریزوم زنجبیل تهیه شده است و برای درمان اختلالات و علائم ناشی از محدودیت گردش خون مغزی (مانند کم شدن حافظه یا اختلالات ادراکی، سرگیجه و وزوز گوش)، اختلالات عروق محیطی و زوال عقل (آلزایمر) کاربرد دارد.

 

 

 

 

منابع

1. Standard of ASEAN herbal medicine, Vol. I. Jakarta, ASEAN Countries, 1993.

2. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (English ed.). Guangzhou, Guangdong Science and Technology Press, 1992.

3. British pharmacopoeia. London, Her Majesty’s Stationery Office, 1993.

4. African pharmacopoeia, Vol. 1. 1st ed. Lagos, Organization of African Unity, Scientific, Technical & Research Commission, 1985.

5. The Japanese pharmacopoeia XIII. Tokyo, Ministry of Health and Welfare, 1996.

6. Bisset NG. Max Wichtl’s herbal drugs & phytopharmaceuticals. Boca Raton, FL, CRC Press, 1994.

7. Keys JD. Chinese herbs, their botany, chemistry and pharmacodynamics. Rutland, VT, CE Tuttle, 1976.

8. Youngken HW. Textbook of pharmacognosy, 6th ed. Philadelphia, Blakiston, 1950.

9. Farnsworth NR, ed. NAPRALERT database. Chicago, University of Illinois at Chicago, IL, March 15, 1995 production (an on-line database available directly through the University of Illinois at Chicago or through the Scientific and Technical Network (STN) of Chemical Abstracts Services).

10. Kapoor LD. Handbook of Ayurvedic medicinal plants. Boca Raton, FL, CRC Press, 1990.

11. Ghazanfar SA. Handbook of Arabian medicinal plants. Boca Raton, FL, CRC Press, 1994.

12. Chang HM, But PPH, eds. Pharmacology and applications of Chinese materia medica, Vol. 1. Singapore, World Scientific Publishing, 1986.

13. Farnsworth NR, Bunayapraphatsara N, eds. Thai medicinal plants. Bangkok, Prachachon, 1992.

14. Awang DVC. Ginger. Canadian pharmaceutical journal, 1982, 125:309–311.

15. Quality control methods for medicinal plant materials. Geneva, World Health Organization, 1998.

16. Deutsches Arzneibuch 1996. Vol. 2. Methoden der Biologie. Stuttgart, Deutscher Apotheker Verlag, 1996.

17. European pharmacopoeia, 3rd ed. Strasbourg, Council of Europe, 1997.

18. Guidelines for predicting dietary intake of pesticide residues, 2nd rev. ed. Geneva, World Health Organization, 1997 (unpublished document WHO/FSF/FOS/97.7; available from Food Safety, 1211 Geneva 27, Switzerland).

19. Yoshikawa M et al. Qualitative and quantitative analysis of bioactive principles in Zingiberis rhizoma by means of high performance liquid chromatography and gas liquid chromatography. Yakugaku zasshi, 1993, 113:307–315.

20. Reynolds JEF, ed. Martindale, the extra pharmacopoeia, 30th ed. London, Pharmaceutical Press, 1993:885.

21. German Commission E Monograph, Zingiberis rhizoma. Bundesanzeiger, 1988, 85:5 May.

22. Mowrey DB, Clayson DE. Motion sickness, ginger, and psychophysics. Lancet, 1982, i:655–657.

23. Holtmann S et al. The anti-motion sickness mechanism of ginger. A comparative study with placebo and dimenhydrinate. Acta otolaryngology, 1989, 108:168–174.

24. Bone ME et al. Ginger root, a new antiemetic. The effect of ginger root on postoperative nausea and vomiting after major gynaecological surgery. Anaesthesia, 1990, 45:669–671.

25. Fischer-Rasmussen W et al. Ginger treatment of hyperemesis gravidarum. European journal of obstetrics, gynecology and reproductive biology, 1991, 38:19-24.

26. Schmid R et al. Comparison of seven commonly used agents for prophylaxis of seasickness. Journal of travel medicine, 1994, 1:203–206.

27. Grontved A et al. Ginger root against seasickness. A controlled trial on the open sea. Acta otolaryngology, 1988, 105:45–49.

28. Srivastava KC, Mustafa T. Ginger (Zingiber officinale) in rheumatism and musculoskeletal disorders. Medical hypotheses, 1992, 39:342–348.

29. Yamahara J et al. Cholagogic effect of ginger and its active constituents. Journal of ethnopharmacology, 1985, 13:217–225.

30. Yamahara J et al. Gastrointestinal motility enhancing effect of ginger and its active constituents. Chemical and pharmaceutical bulletin, 1991, 38:430–431.

31. Yamahara J et al. Inhibition of cytotoxic drug-induced vomiting in suncus by a ginger constituent. Journal of ethnopharmacology, 1989, 27:353–355.

32. Suekawa M et al. Pharmacological studies on ginger. I. Pharmacological actions of pungent components, (6)-gingerol and (6)-shogaol. Journal of pharmacobio-dynamics, 1984, 7:836–848.

33. Japan centra revuo medicina, 1954, 112:669.

34. Zhou JG. Tianjin medical journal, 1960, 2:131.

35. Mustafa T, Srivastava KC, Jensen KB. Drug development report 9. Pharmacology of ginger, Zingiber officinale. Journal of drug development, 1993, 6:25–39.

36. Srivastava KC. Aqueous extracts of onion, garlic and ginger inhibit platelet aggregation and alter arachidonic acid metabolism. Biomedica biochimica acta, 1984, 43:335–346.

37. Mascolo N et al. Ethnopharmacologic investigation of ginger (Zingiber officinale). Journal of ethnopharmacology, 1989, 27:129–140.

38. Sharma JN, Srivastava KC, Gan EK. Suppressive effects of eugenol and ginger oil on arthritic rats. Pharmacology, 1994, 49:314–318.

39. Suekawa M, Yuasa K, Isono M. Pharmacological studies on ginger: IV. Effects of (6)-shogaol on the arachidonic cascade. Folia pharmacologia Japan, 1986, 88:236270.

40. Kawakishi S, Morimitsu Y, Osawa T. Chemistry of ginger components and inhibitory factors of the arachidonic acid cascade. American Chemical Society Symposium series, 1994, 547:244–250.

41. Stott JR, Hubble MP, Spencer MB. A double-blind comparative trial of powdered

ginger root, hyosine hydrobromide, and cinnarizine in the prophylaxis of motion sickness induced by cross coupled stimulation. Advisory Group for Aerospace Research Development conference proceedings, 1984, 39:1–6.

42. Wood CD et al. Comparison of the efficacy of ginger with various antimotion sickness drugs. Clinical research practice and drug regulatory affairs, 1988, 6:129136.

43. Stewart JJ et al. Effects of ginger on motion sickness susceptibility and gastric function. Pharmacology, 1991, 42:111–120.

44. Phillips S, Hutchinson S, Ruggier R. Zingiber officinale does not affect gastric emptying rate. Anaesthesia, 1993, 48:393–395.

45. Phillips S, Ruggier R, Hutchinson SE. Zingiber officinale (Ginger), an antiemetic for day case surgery. Anaesthesia, 1993, 48:715–717.

46. Arfeen Z et al. A double-blind randomized controlled trial of ginger for the prevention of postoperative nausea and vomiting. Anaesthesia and intensive care, 1995, 23:449–452.

47. Backon J. Ginger: inhibition of thromboxane synthetase and stimulation of prostacyclin; relevance for medicine and psychiatry. Medical hypotheses, 1986, 20:271–278.

48. Backon J. Ginger as an antiemetic: possible side effects due to its thromboxane synthetase activity. Anaesthesia, 1991, 46:705–706.

49. Srivastava KC. Isolation and effects of some ginger components on platelet aggregation and eicosanoid biosynthesis. Prostaglandins and leukotrienes in medicine, 1986, 25:187–198.

50. Lumb AB. Effect of ginger on human platelet function. Thrombosis and haemostasis, 1994, 71:110–111.

51. Yamamoto H, Mizutani T, Nomura H. Studies on the mutagenicity of crude drug extracts. Yakugaku zasshi, 1982, 102:596–601.

52. Nagabhushan M, Amonkar AJ, Bhide SV. Mutagenicity of gingerol and shogoal and antimutagenicity of zingerone in Salmonella/microsome assay. Cancer letters, 1987, 36:221–233.

53. Nakamura H, Yamamoto T. Mutagen and anti-mutagen in ginger, Zingiber officinale. Mutation research, 1982, 103:119–126.

54. Kada T, Morita M, Inoue T. Antimutagenic action of vegetable factor(s) on the mutagenic principle of tryptophan pyrolysate. Mutation research, 1978, 53:351–353.

55. Morita K, Hara M, Kada T. Studies on natural desmutagens: screening for vegetable and fruit factors active in inactivation of mutagenic pyrolysis products from amino acids. Agricultural and biological chemistry, 1978, 42:1235–1238.

56. Seetharam KA, Pasricha JS. Condiments and contact dermatitis of the finger tips. Indian journal of dermatology, venereology and leprology, 1987, 53:325–328.

57- Martindale: The Complete Drug Reference. Vol. 2. 35th ed.  London, Pharmaceutical Press, 2007: 1561-1562.

58- دانش نامه احادیث پزشکی، محمد مهدی ری شهری، ترجمه حسین صابری. چاپ سوم. قم: موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر؛ 1385.

59- قانون در طب، شیخ الرئیس ابو علی سینا، ترجمه عبدالرحمن شرفکندی. چاپ پنجم. تهران: انتشارات سروش؛ 1370. کتاب دوم: 133.

60- الحاوی، محمد بن زکریای رازی، ترجمه دکتر سلیمان افشاری پور. چاپ اول. تهران: انتشارات فرهنگستان علوم پزشکی؛ 1384. جلد بیستم : 327-325.

61- متداولترین گیاهان دارویی سنتی ایران، غلامرضا امین. چاپ اول. تهران: انتشارات معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ 1385: 167-166.

62- دارونامه گیاهی ایران، انجمن تولیدکنندگان داروها و فرآورده های گیاهان دارویی. چاپ اول. تهران: انتشارات پروهان؛ 1386: 56، 73، 130.

  

ریزوم زنجبیل به همراه تکه ای بریده شده از آن

[ چهارشنبه ۱٤ اسفند ۱۳۸٧ ] [ ۱۱:٥٠ ‎ق.ظ ] [ مهدی وزیریان ]

 

 

 

 

(برگ جینکو)

ترجمه: دکتر افسانه رجبی، Pharmacognosy

 

File:Ginkgo Biloba Leaves - Black Background.jpg

 1- تعریف

Folium Ginkgo 

Folium Ginkgo عبارت از برگ کامل خشک شده گیاه Ginkgo biloba L. از تیره Ginkgoaceae می باشد.

 

2- مترادف ها

Pterophyllys salisburiensis Nelson, Salisburia adiantifolia Smith, Salisburia macrophylla C. Koch (4-1).

 

3- اسامی بومی منتخب

Eun-haeng, gin-nan, ginkgo, ginkgo balm, ginkgo leaves, ginkyo, ginan, icho, ityo, kew tree, maidenhair tree, pei-wen, temple balm, yinguo, yinhsing (1-5).

 

4- شرح

جینکو یک گیاه دو پایه منحصر بفرد است که تنها باقیمانده زنده راسته Ginkgoales می باشد. درخت دارای پوست خاکستری رنگ می باشد که تا ارتفاع 35 متر و قطر 4-3 متر (گاهی تا 7 متر) می رسد. برگ ها بادبزنی، خزان شونده، متناوب، دارای دمبرگ دراز، دولبی با قاعده گوه ای و پهنای 9-6 سانتی متر (گاهی تا 20-15 سانتی متر) که در فاصل پاییز زرد رنگ می شوند. رگبرگ ها به صورت دو شاخه ای منشعب می شوند که انشعابات به صورت موازی قرار می گیرند. گل آذین های مخروطی نر و ماده بر روی درخت های جداگانه تشکیل می شوند. گل آذین های نر به صورت خوشه های دم گربه ای متشکل از جفت پرچم های آشکار و گل آذین های ماده به صورت خامه های دراز، باریک و بهم پیوسته حاوی یک تخمک آشکار می باشد که بوسیله سلول های اسپرم متحرک تلقیع می شود و دودانه را به وجود می آورد. دانه ها زمانی که می رسند زرد رنگ می شوند که دارای بوی بد و شفت مانند می باشند. لایه میانی پوست دانه سخت و سنگی می شود در حالی که لایه خارجی گوشتی و آبدار است (3و4).

 

                     ginkgo biloba

درخت جینکو جوان در هربوراتوم دانشکده داروسازی دانشگاه تهران

5- اندام مورد کاربرد گیاه: برگ خشک

مغز دانه در طب سنتی چین مورد استفاده قرار می گیرد (6و7).

1-5- ویژگی های کلی

برگ ها سبز، خاکستری زرد، قهوه ای یا سیاه می باشند که ممکن است سطح فوقانی برگ تا حدی تیره تر از سطح تحتانی آن باشد. برگ ها بادبزنی شکل، دارای دمبرگ دراز و دولبی همراه با رگبرگ های چند شاخه که از انتهای دمبرگ منشعب می شوند می باشند (2و4و8).

 

2-5- ارزش یابی حسی

برگ های جینکو دارای بوی مشخص ضعیفی می باشند (2و4و8).

 

 

3-5- خصوصیات خرده نگاری

این بخش برای مطالعات گیاه شناسی اندام های مختلف گیاه به صورت تخصصی نگاشته شده و علاقمندان به مطالعات خرده نگاری میکروسکوپی گیاه می توانند به منابع (2و4) مراجعه کنند.

 

4-5- اندام گیاهی پودر شده

رنگ پودر همانند رنگ برگ ها می باشد. در پودر اجزای اپیدرم با دندانه های موجی شکل نامنظم همراه با سلول های دراز، روزنه های بزرگ آنیزوسایتیک و سلول های باریک و دراز با دیواره های مختصر موجدار و بدون دندانه های واضح در میان بافت آوندی مشاهده می شود. لایه مزوفیل از وزیکول های ترشحی، سلول های ترشحی، ایدیوبلاست ها و بلورهای اگزالات کلسیم متناوب در میان دسته جات آوندی تشکیل شده است (2و8).

 

6- انتشار جغرافیایی

درخت جینکو بومی چین است اما به عنوان یک درخت تزئینی سایه دار در استرالیا، آسیای جنوب شرقی، اروپا، ژاپن و ایالات متحده آمریکا کاشته می شود (3-1و6). این گیاه به منظور مقاصد تجاری در فرانسه و ایالات متحده آمریکا کاشته می شود (2).

 

7- آزمایشهای شناسایی عمومی

تست های شناسایی کلی عبارتند از: بررسی های ماکروسکوپیک و میکروسکوپیک (2و8). کروماتوگرافی لایه نازک به منظور بررسی حضور فلاونوئیدهای شاخص، جینکولیدها و بیلوبالید (9)، کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا به منظور بررسی فلاونوئیدها (10)، جینکولیدها و بیلوبالید (2) و کروماتوگرافی گاز مایع به منظور ارزیابی جینکولیدها و بیلوبالید (11) مورد استفاده قرار می گیرند.

 

8- آزمایش های خلوص

1-8- میکروبیولوژی

تست گونه های سالمونلا در برگ جینکو باید منفی باشد. حد ماکزیمم قابل قبول میکروارگانیسم های دیگر به قرار زیر است (14-12):فرآورده های جوشانده: باکتری های هوازی حداکثر 107 در هر گرم، قارچ ها حداکثر 105 در هر گرم، اشریشیا کلی حداکثر 102 در هر گرم. فرآورده های مصرف داخلی: باکتری های هوازی حداکثر 105 در هر گرم یا میلی لیتر، قارچ ها حداکثر 104 در هر گرم یا میلی لیتر، انتروباکترها و باکتری های گرم منفی مشخص حداکثر 103 در هر گرم یا میلی لیتر، اشریشیا کلی صفر در هر گرم یا میلی لیتر.

 

2-8- اجسام آلی خارجی

حداکثر 5 درصد از سر شاخه ها و حداکثر 2 درصد از سایر اجسام خارجی (15).

 

3-8- خاکستر تام

حداکثر 11 درصد (15).

 

4-8- باقیمانده آفت کش ها

به طور معمول، حد ماکزیمم باقیمانه آفت کش های aldarin و dieldrin در برگ جینکو نباید بیش از mg/kg 05/0 باشد (14). برای بقیه آفت کش ها به دستورالعمل های WHO برای روش های کنترل کیفیت گیاهان دارویی (12) و دستورالعمل های پیش بینی جذب باقیمانده آفت کش های موجود در رژیم غذایی مراجعه شود (16).

 

5-8- فلزات سنگین

حد مجاز سرب و کلسیم نباید به ترتیب بیش از 10 و mg/kg 3/0 در فرآورده دارویی نهایی باشد (12).

 

6-8- باقیمانده مواد رادیواکتیو

برای آنالیز استرونسیوم-90 ، ید-131، سزیوم-134، سزیوم-137 و پلوتونیوم-239 به دستورالعمل های WHO برای روش های کنترل کیفیت گیاهان دارویی مراجعه شود (12).

 

7-8- آزمایشات تکمیلی تعیین خلوص

خاکستر نامحلول در اسید، عصاره نامحلول در اسید و تست های شیمیایی و رطوبت براساس دستورالعمل های داخلی هر کشور تعیین می شود.

 

9- اندازه گیری های شیمیایی

فلاونوئیدها حداقل 5/0 درصد برحسب فلاونول گلیکوزیدها یا 4/0-2/0 درصد برحسب آگلیکون ها (17)، جینکولیدها (23/0-06/0درصد) و بیلو بالید (حداکثر 26/0 درصد) (2و17).

تعیین مقدار کیفی فلاونوئید گلیکوزیدها پس از هیدرولیز و تبدیل به آگلیکون های کامپفرول، کوئرستین وایزورامنتین انجام می شود. حضور یا عدم حضور کیفی بی فلاون ها (17) بوسیله کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا و تعیین مقدار کیفی و کمی دی ترپن جینکولیدها و سزکوئی ترپن بیلوبالید بوسیله کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا (2و18) یا کروماتوگرافی گاز مایع (11) انجام می شود.

فرآورده های تجاری مشخصی که به منظور مطالعات بالینی و بیولوژیکی آزمایشگاهی مانند EGb 761 و LI 1370 مورد استفاده قرار می گیرند بی فلاون ندارند.

 

10- ترکیبات شیمیایی اصلی

برگ جینکو دارای طیف وسیعی از ترکیبات شیمیایی گیاهی از قبیل آلکان ها، لیپیدها، استرول ها، بنزنوئیدها، کاروتنوئیدها، فنیل پروپانوئیدها، کربوهیدرات ها، فلاونوئیدها و ترپنوئیدها می باشد (18و19). اجزای تشکیل دهنده اصلی فلاونوئیدها هستند که مونو-، دی- و تری گلیسیریدها و استرهای کوماریک اسید فلاونول های کامپفرول و کوئرستین غالب هستند. مقادیر کمتر گلیکوزیدهای ایزورامنتین، میریستین و َ3- متیل میریستین نیز وجود دارد. فرم های غیر گلیکوزیدی بی فلاونوئیدها، کاتشین ها و پروآنتوسیانیدین ها هم حضور دارند (15). ترکیبات شاخص این گیاه دی ترپن لاکتون های منحصر به فرد شامل جینکولیدها A، B، C، J و M و سزکوئی ترپن لاکتون بیلوبالید می باشد (17). 

 

 

11- اشکال دارویی

عصاره های استاندارد شده (عصاره های خشک از برگ های خشک، استخراج شده بوسیله استن و آب، نسبت دارو:عصاره 67-1:35) شامل 27-22 درصد فلاون گلیکوزیدها و 7- 5 درصد ترپن لاکتون ها می باشد که از آنها حدود 4/3- 8/2 درصد شامل جینکولیدهای A،B  و C و 2/3- 6/2 درصد بیلوبالید می باشد. میزان جینکولیک اسیدها کمتر از mg/kg5 می باشد. قرص های روکش دار و محلول های خوراکی از عصاره های استاندار شده خالص تهیه می شوند (20و21).

 

12- کاربردهای درمانی

1-12- کاربردهای تائید شده توسط کارآزمایی بالینی

عصاره های شرح داده شده در قسمت اشکال دارویی برای درمان علامتی بی کفایتی خفیف تا متوسط عروق مغزی (سندرم های دمانس در دمانس دژنراتیو اولیه، دمانس عروقی و ترکیبی از این دو حالت) با علایم زیر مورد استفاده قرار گرفته است: نقصان حافظه، اختلال تمرکز، افسردگی عاطفی، گیجی، وزوز گوش و سردرد (1و3و22-20). این قبیل عصاره ها همچنین برای بهبود طول مسافت پیاده روی بدون درد در افرادی که دچار بیماری های انسدادی شرائین محیطی از قبیل لنگی متناوب، بیماری رینود، آکروسیانوزیس و سندرم post-phlebitis می باشند و همچنین برای درمان اختلالات گوش داخلی از قبیل وزوز گوش و سرگیجه با منشأ عروقی و حلزونی به کار می روند (20و27-23). عصاره ها و دزهای درمانی غیر از موارد اشاره شده در قسمت های اشکال دارویی و مقدار مصرف برای موارد مشابه اما خفیف تر مورد استفاده قرار می گیرند (28و29).

 

2-12- کاربردهای توصیه شده در فارماکوپه ها و طب سنتی

موردی اشاره نشده است.

 

3-12- کاربردهای توصیه شده در طب عامیانه که در کارآزمایی بالینی یا تجربی تائید نشده است

داروی ضد کرم، القاء زایمان، درمان برونشیت، رینیت مزمن، سرمازدگی، آرتریت و ادم (3و5).

 

13- فارماکولوژی

1-13- فارماکولوژی تجربی

1-1-13- بی کفایتی عروق مغزی و بیماریهای عروق محیطی

مطالعات in vitro: یک عصاره استاندارد شده جینکو بیلوبا (mg/ml 100) انقباضات ایزومتریک قابل ثبت در آئورت جدا شده خرگوش ایجاد نکرد اما اثر انقباضی نوراپی نفرین را تقویت کرد (30). غلظت های بالاتر (EC50≈1.0 mg/kg) انقباضات وابسته به غلظت را ایجاد کردند که توسط مسدود کننده - آدرنوسپتور فنتول آمین آنتا گونیزه شد (30). کوکائین و دزیپرامین به عنوان مهار کننده های بار جذب کاتوکول آمین، اثر انقباضی نوراپن نفرین را تقویت کردند اما اثرات انقباضی یک عصاره استاندارد شده G. biloba و تیرامین را مهار کردند (30). نتایج این آزمایشات مشخص می کند که عمل انقباضی G. biloba ممکن است بواسطه آزادسازی کاتکول آمین ها از ذخایر بافتی اندوژن باشد و این فعالیت ممکن است بعضی از اثرات درمانی این دارو در انسان را تشریح کند (برای مثال بهبود بی کفایتی عروق محیطی و مغزی) (1و30). براساس آزمایشات مقایسه ای بین اثرات عصاره G. biloba، فنتولامین، پروپرانول، گالوپامیل، تئوفیلین و پاپاورین بر روی پاسخ انقباضی بی فازیک نوراپی نفرین در آئورت جدا شده رت، محققین به این نتیجه رسیدند که G. biloba فعالیت musculotropic مشابه پاپاورین دارد (31). این فعالیت پیش از این برای فلاونوئیدهای کوئرستین، کامپفرول و ایزورامنتین جدا شده از برگ های G. biloba گزارش شده بود (32). فلاونوئیدها و پاپاورین 3´,5´-GMP phosphodiesterase را مهار می کنند که موجب القاء گشادی وابسته به اندوتلیوم در آئورت جدا شده خرگوش می گردد که این عمل بواسطه تقویت اثر فاکتورهای گشاد کننده وابسته به اندوتیلیوم صورت می گیرد (1).

مطالعات in vitro نشان داده اند که عصاره های G. biloba رادیکال های آزاد را به دام می اندازند (37-33). عصاره های جینکو لیپید پراکسداسیون وابسته به رادیکال های آزاد القاء شده بوسیله سیستم های NADPH-Fe3+ را در میکروزوم های کبد رت کاهش می دهند (33) و میکروزوم های کبد انسان را از لیپید پراکسداسیون ناشی از سیکلوسپورین A محافظت می کنند (34). عصاره جینکو همچنین تولید رادیکال های اکسیژن فعال را در لکوسیت های انسانی تحت تاثیر فوربول میریستات استات مهار می کند (35). فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره جینکو نیمه عمر فاکتور گشاد کننده مشتق از اندوتیلیوم را بواسطه به دام انداختن آنیون های سوپر اکسید طولانی می کند (37و36). ترکیبات فلاونوئیدی و ترپنوئیدی جینکو در فعالیت بدام انداختن رادیکال های آزاد دارو نقش موثری دارند (37).

عصاره جینکو در شرایط in vitro مغز را از آسیب ناشی از هایپوکسی بافتی  محافظت کرد و مشصخ شد که جینکولیدها و بیلوبالید مسوول فعالیت آنتی ها یپوکسیک عصاره بودند (39 و 38). نشان داده شده است که جینکولیدهای A و B نورون های ناحیه هیپوکامپ رت را در مقابل آسیب ایسکمیک محافظت کرده اند که احتمالاً بواسطه اثر آنتاگونیستی آنها بر روی رسپتورهای فاکتور فعال کننده پلاکت (PAF) بوده است (42-40).

مطالعات in vivo : مصرف خوراکی عصاره جینکو رت ها را در مقابل عوارض ناشی از ایسکمی القاء شده مغزی محافظت کرد (45-43). پرفیوژن داخل وریدی عصاره جینکو از ایجاد انفارکتوس مغزی چندگانه در سگ هایی که تحت تزریق بخش هایی از یک لخته اتولوگ به داخل شریان کاروتید مشترک قرار گرفته بودند پیشگیری کرد (46). این یافته ها پیشنهاد می کند که عصاره جینکو تجویز شده پس از تشکیل لخته ممکن است اثرات مفیدی بر روی انفارکتوس حاد مغزی یا ایسکمی ناشی از امبولیسم داشته باشد (1). آزمایشات دیگر مشخص کرد که حیوانات درمان شده با عصاره جینکو مدت زمان بیشتری تحت شرایط هایپوکسی نسبت به گروه کنترل زنده ماندند (48 و 47). زنده ماندن طولانی تر تنها بواسطه بهبود قابل توجه در جریان خون مغزی نبود بلکه افزایش سطح گلوکوز و ATP هم در این زمینه نقش مهمی داشتند (44 و 50-48). مطالعات دیگر نشان داد که عصاره جینکوی فاقد جینکولیدها اما حاوی بیلوبالید در صورت تزریق داخل صفاقی به موش سوری اثر محافظتی در مقابل هایپوکسی هیپوباریک القاء شده دارد (51 و 52). انفوزیون وریدی عصاره جینکو به طور قابل ملاحظه ای قطر آرتریول ها را در گربه و جریان خون مغز را در رت افزایش داد (53).

ترکیبات موثر جینکو که مسئول اثر افزایش جریان خون مغزی می باشند به نظر می رسد که ترکیبات غیر فلاونوئیدی باشند (54). که ترکیب جینکولید B ظاهراً بواسطه فعالیت آنتاگونیست PAF مسئول این اثر می باشد (55 و 56).

علاوه براین ، تزریق داخل وریدی عصاره استاندارد شده جینکو و جینکولید B دررت ها نشان داد که عصاره اما نه جینکولید B مصرف گلوکز توسط مغز را کاهش می دهد (57).

ترکیبات موجود در جینکو که مسئول اثر آنتی ایسکمیک آن می باشند هنوز ناشناخته مانده اند. فلاونوئیدها، جینکولیدها و بیلوبالید به عنوان ترکیبات موثر پیشنهاد شده اند اما احتمالاً ترکیبات دیگری هم موثر می باشند.

یک عصاره از جینکو در درمان in vivo ادم مغزی موثر بود. ادم مغزی شرایطی است که در آن بافت های نورونی مغز دچار هیدراسیون بیش از حد شده اند که می تواند بواسطه آسیب ناشی از عوامل نوروتوکسیک (مانند triethyltin) یا ضربه بوجود آید (60-58). بیلوبالید به نظر می رسد نقش مهمی در اثر آنتی ادم داشته باشد (62 و 61). تجویز خوراکی یا زیر جلدی عصاره جینکو در رت های دارای التهاب پنجه ناشی از آدریامایسین در فاز حاد و مزمن تا حدی موجب بازگشت افزایش سطح آب، سدیم و کلسیم مغز و کاهش پتاسیم مغز بواسطه انفارکتوس مغزی ناشی از سدیم آراشیدونات شد (63).

تجویز یک عصاره استاندارد شده جینکو (mg/kg 100 از راه خوراکی به مدت 8-4 هفته)در موش های سوری موجب بهبود حافظه و یادگیری در شرایط appetitive operant شد (64).

 

2-1-13-اثرات دهلیزی و شنوایی

عصاره جینکو موجب بهبود مجموع پتانسیل های عمل در عصب های حلزونی و شنوایی در شرایط آسیب های شنوایی ناشی از صدا در خوکچه هندی شد (1 و 65). این مکانیسم موجب کاهش آسیب متابولیکی به حلزون گوش شد. مصرف خوراکی یک عصاره استاندارد شده جینکو در موش های سوری (mg/kg 2) موجب بهبود کیفیت های مافوق ساختاری سلول های اپیتلیوم حسی بخش دهلیزی گوش شد، در شرایطی که بافت توسط پرفیوژن عروقی ثابت شده بود (66). این بهبود بواسطه اثرات دارو روی نفوذ پذیری مویرگی و میکروسیرکولاسیون عمومی بود (1 و 66). اثرات مثبت بر روی جبران دهلیزی پس از تجویز عصاره جینکو (mg/kg50 به صورت داخل صفاقی) در رت و گربه که تحت نورکتومی دهلیزی یک طرفه قرار گرفته بودند مشاهده شد (66 و 67).

 

3-1-13- آنتاگونیسم فاکتور فعال کننده پلاکت (PAF)

جینکولید ها و به ویژه جینکولید B به عنوان آنتاگونیست های PAF شناخته شده اند (73-69). PAF القاء کننده قوی تجمع پلاکتی، دگرانولاسیون نوتروفیل ها و تولید رادیکال اکسیژن می باشد که منجر به افزایش نفوذپذیری مویرگ ها و اسپاسم برونش ها می شود. تزریق داخل وریدی PAF منجر به ترومبوسیتوپنی موقتی در خوکچه هندی شد که همراه با برونکواسپاسم غیر وابسته به هیستامین بود (69و70). جینکولید B بعنوان مهار کننده قوی ترومبوسیتوپنی و برونکواسپاسم ناشی از PAF شناخته شده است (71و72). برونکواسپاسم ناشی از PAF یا  ovalbuminایجاد شده در خوکچه هندی حساس شده، بوسیله تزریق داخل وریدی جینکولید B (mg/kg3-1) 5 دقیقه قبل از شروع آزمایش مهار شد (73).

 

2-13- فارماکولوژی بالینی

1-2-13- بی کفایتی مغزی

بی کفایتی مغزی یک اصطلاح نادرست برای تشریح مجموعه ای از نشانه های مرتبط با دمانس می باشد (21و22). در دمانس ناشی از تخریب همراه با از بین رفتن نورون ها و اختلال در انتقال نوروترانسمیترها، کاهش عملکرد عقلانی بواسطه اختلال در عرضه اکسیژن و گلوکز می باشد. در مطالعات بالینی جینکو به طور موثری نشانه های بی کفایتی مغزی شامل اشکال در تمرکز و حافظه، فقدان تفکر، گیجی، فقدان انرژی، خستگی،افت فعالیت بدنی، افسردگی، اضطراب، منگی، وزوز گوش و سردرد را بهبود می بخشد (22-20). مکانیسم های عمل متعددی برای جینکو پیشنهاد شده است: اثر بر جریان خون از قبیل فعالیت تنظیم کنندگی عروقی بر روی شریان ها، مویرگ ها و سیاهرگ ها (افزایش جریان خون)، اثرات رئولوژیکی (کاهش ویسکوزیته از طریق آنتاگونیسم رسپتورهای PAF)، تغییرات متابولیک از قبیل افزایش تحمل نسبت به فقدان اکسیژن، اثرات مثبت بر روی اختلالات نوروترانسمیتری و پیشگیری از آسیب به غشا نورون ها بوسیله رادیکال های آزاد (22). نشان داده شده است که درمان انسان با عصاره جینکو موجب بهبود جریان خون مغزی و میکروسیرکولاسیون سراسری و منطقه ای (76-74)، محافظت در مقابل هایپوکسی(77)، بهبود رئولوژی خون شامل مهار تجمع پلاکتی (74و81-78)، بهبود متابولیسم بافتی (82) و کاهش نفوذپذیری مویرگی (83) می شود.

یک مرور انتقادی بر روی 40 کارآزمایی بالینی منتشر شده (تا انتهای سال 1990) که از عصاره خوراکی جینکو در درمان بی کفایتی مغزی استفاده شده بود نشان داد که تنها 8 مورد از مطالعات بخوبی انجام شده است (21و22). تقریباً تمامی مطالعات حداقل یک پاسخ تا حدی مثبت در دزهای mg160-120 روزانه (عصاره استاندارد شده) برای مدت حداقل 6-4 هفته گزارش کرده اند (22و21). در مقایسه جینکو با مطالعات منتشر شده ای که از (dihydroergotoxine) co-dercogrine، مخلوطی از ارگولوئید مزیلات ها، بجای جینکو استفاده کرده اند عصاره جینکو و co-dercogrine اثر بخشی مشابهی نشان دادند . یک مقایسه مستقیم بین mg 120 عصاره استاندارد شده جینکو و mg5/4 از co-dercogrine پس از 6 هفته اثرات بهبودی مشابهی در هر دو گروه نشان داد (84).

یک متا آنالیز 11 مطالعه کنترل شده با پلاسبوی تصادفی، دو سوکور در بیماران مسن دریافت کننده عصاره جینکو (mg150 خوراکی روزانه) برای نقصان مغزی نشان داد که 8 مطالعه بخوبی انجام شده اند(85). اختلافات معنی دار برای تمامی نشانه های آنالیز شده به تنهایی مشاهده شد که نشان دهنده ارجحیت دارو در مقایسه با پلاسبو می باشد. آنالیز امتیاز کلی نشانه های بالینی نشان داد که 7 مطالعه اثر بخش عصاره جینکو را تایید می کند در حالی یک مطالعه بی نتیجه بود (85).

 

2-2-13- بیماری انسداد شرائین محیطی

اثر بخشی عصاره جینکو در درمان لنگش متناوب (بیماری انسداد شرائین محیطی Fontaine stage II ) در مقایسه با پلاسبو در مطالعات بالینی دوسوکور کنترل شده با پلاسبو نشان دهنده یک افزایش معنی دار آماری درطول مسافت پیاده روی بود (1و21و24). همچنین 60 بیمار مبتلا به بیماری انسداد شرائین محیطی در مرحله Fontaine stage II که همزمان با تمرین فعالیت فیزیکی با در mg160-120 از عصاره جینکو به مدت 24 هفته تحت درمان قرار گرفته بودند به طور آشکاری مسافت پیاده روی در آنها افزایش یافت (25).

از میان 15 مطالعه بالینی (تا انتهای سال 1990) تنها دو مطالعه (23و24) کیفیت قابل قبولی داشتند (24-22). نتایج هر دو مطالعه مثبت بودند و یک افزایش قابل قبول در طول مسافت پیاده روی در بیماران مبتلا به لنگش متناوب پس از 6 ماه (23) و یک بهبود قبول توجه در درد هنگام استراحت در بیماران درمان شده با mg200 عصاره جینکو برای 8 هفته نشان دادند (24).

پس از متا آنالیز 5 مطالعه بالینی کنترل شده با پلاسبو عصاره جینکو (تا پایان سال 1991) در بیماران مبتلا به بیماری شرائین محیطی، محققین به این نتیجه رسیدند که عصاره جینکو اثر درمانی بسیار قابل قبولی از خود نشان داده است (26).

 

3-2-13- سرگیجه و وزوز گوش

عصاره های جینکو به طور بالینی برای درمان اختلالات گوش داخلی مانند از دست دادن شنوایی، سرگیجه و وزوز گوش مورد استفاده قرار گرفته اند. در یک مطالعه دوسوکور کنترل شده با پلاسبو بر روی 68 بیمار مبتلا به سندرم سرگیجه با شروع اخیر، درمان با عصاره جینکو (mg160-120 روزانه به مدت 12-4 هفته) یک بهبود معنی دار از نظر آماری در مقایسه با گروه پلاسبو به وجود آورد (27).

نتایج مطالعات بالینی بر روی درمان وزوز گوش بحث برانگیز بوده است. حداقل 6 مطالعه بالینی اثر بخشی عصاره جینکو را در درمان وزوز گوش مورد ارزیابی قرار داده اند. این مطالعات نتایج مثبتی را گزارش کردند (86-88) . یک مطالعه 13 ماهه بر روی 103 بیمار مبتلا به وزوز گوش که به صورت چند مرکزی، تصادفی دوسوکور انجام شد درمان با عصاره جینکو (mg160 روزانه به مدت 3 ماه) نشان داد که صرفنظر از فاکتور پیش بینی بیماری، همه بیماران بهبود پیدا کردند (86). سه مطالعه کلینیکی  دیگر نتایج منفی گزارش دادند (91-89). آنالیز آماری یک مطالعه باز (80 بیمار) بدون پلاسبو همراه با یک بخش دو سوکور کنترل شده با پلاسبو (21بیمار) نشان داد که عصاره جینکو (mg2/29 روزانه برای دو هفته) هیچ اثری بر روی وزوز گوش نداشت (91).

 

14- موارد منع مصرف

حساسیت به فرآورده های جینکو

 

15- هشدارها

اطلاعاتی در این زمینه در دست نمی باشد.

 

 

 

16- موارد احتیاط

1-16- سرطان زایی، جهش زایی، اختلال در باروری

مطالعات انجام شده بر روی عصاره های جینکو اثرات جهش زایی ، سرطان زایی یا اختلال در باروری نشان ندادند (20).

 

2-16- بارداری: اثرات غیر تراتوژنیک

بی خطر بودن برگ جینکو برای مصرف در دوران بارداری تائید نشده است.

 

3-16- شیردهی

ترشح برگ جینکو داخل شیر مادر و اثرات آن بر روی نوزاد مشخص نشده است.

 

4-16- سایر احتیاطات

مواردی در زمینه احتیاطات کلی یا تداخلات دارویی، تداخلات با تست های آزمایشگاهی، اثرات تراتوژنیک در دوران بارداری یا مصرف در کودکان وجود گزارش نشده است.

 

17- عوارض جانبی

سردرد، اختلالات گوارشی و واکنش های آلرژیک پوستی از عوارض جانبی محتمل می باشند (20).

 

18- مقدار و نحوه مصرف

عصاره خشک (اشاره شده در قسمت اشکالی دارویی): mg240-120 روزانه در 2 یا 3 دز منقسم (2)، mg40 عصاره معادلg 7/2-4/1 برگ می باشد (20). عصاره مایع (1:1): mL5/0، 3 بار در روز (2و1).

 

19- داروهای تجارتی موجود در بازار جهانی از جینکو

در این قسمت به تعدادی از فرمولاسیون های دارویی که دارای جینکو در ترکیب خود می باشند اشاره شده است. برای آگاهی از لیست کامل این فرمولاسیون ها به مونوگراف "Ginkgo Biloba" در کتاب مارتیندل مراجعه شود (92).

 

1-19- فرمولاسیون هایی که فقط دارای جینکو می باشند

 داروهای Proginkgo ساخت کارخانه Procare استرالیا، Cerebokan، Ceremin و Tebofortan ساخت کارخانه Austroplant  اطریش، داروی Tebonin ساخت کارخانه Schwabe آلمان، داروی Demonatur Ginkgo ساخت کارخانه  Democal سوئیس و داروهای Ginkogink و Tanakan ساخت کارخانه Beaufour فرانسه که برای درمان اختلالات عروق مغزی و محیطی، عملکرد مغز و اختلالات دهلیزی (سرگیجه و وزوز گوش) کاربرد دارند.

داروی BioGinkgo ساخت کارخانه Pharmanex آمریکا به عنوان مکمل غذایی کاربرد دارد.

 

2-19- فرمولاسیون های ترکیبی که دارای جینکو می باشند

داروی Gincosan ساخت کارخانه Pharmaton سوئیس و Ginkoba ساخت کارخانه Quest کانادا که دارای Ginkgo biliboa و Ginseng در ترکیب خود می باشند و برای درمان اختلالات عملکرد مغز و بیماری های عروقی کاربرد دارند.

داروی Ginkor ساخت کارخانه Beaufour فرانسه که دارای Ginkgo biloba و Troxerutin (تری هیدروکسی اتیل روتوزید) در ترکیب خود می باشد و برای درمان اختلالات عروق محیطی کاربرد دارد.

داروی Perivar ساخت کارخانهIpsen  آلمان که دارای Ginkgobiloba، Heptaminol hydrochloride و Troxerutin در ترکیب خود می باشد و برای درمان هموروئید و بی کفایتی وریدها کاربرد دارد.  

داروی Dorofen ساخت کارخانه Liptis آمریکا که دارای Glucosaminesulfate و Ginkgobiloba  در ترکیب خود می باشد و برای درمان لنگش متناوب و استئوآرتریت کاربرد دارد.

داروی Herbal Arthritis Formula ساخت کارخانه Faulding استرالیا که دارای Ginkgo biloba و Devil’s claw root (ریشه پنجه شیطان) در ترکیب خود می باشد و برای درمان آرتریت و روماتیسم کاربرد دارد.

داروی Gentaplex ساخت کارخانه Liptis آمریکا که دارای Ginkgo biloba و تخم ماهی لیوفیلیز شده می باشد و برای درمان کاهش میل جنسی مردان کاربرد دارد.

 

20- کاربرد ختمی در طب سنتی و مصرف دارویی آن در ایران

با توجه به بومی نبودن گیاه جینکو در ایران، هیچ کاربردی برای این گیاه در طب سنتی قید نشده است.

 

1-20- مصرف دارویی ختمی در زمان کنونی در ایران

1-4-20- بازار گیاهان دارویی

با توجه به این که این گیاه بومی ایران نمی باشد و در حال حاضر نیز به ایران صادر نمی شود و در نقاط بسیار محدودی به عنوان زینتی کاشته شده است و رشد گیاه بسیار کند می باشد، نمونه ای از این گیاه  در بازار گیاهان دارویی عرضه نمی شود. 

 

2-4-20- داروخانه

فرمولاسیون های دارویی ساخت کارخانجات داروسازی کشور که دارای جینکو در ترکیب خود می باشند عبارتند از (93):

 

1-2-4-20- فرمولاسیون هایی که فقط دارای جینکو می باشند

داروی تبوکان (Tabokan) ساخت کارخانه کشت و صنعت نیاک به شکل قرص،  داروی جینکوتیدی (Ginkgo T.D.) ساخت کارخانه تولید دارو به شکل قرص، داروی جینکوگل (Ginkogol) ساخت کارخانه گل دارو به شکل قرص روکش دارو داروی ممورکس (Memorex) ساخت کارخانه ایران داروک به شکل قرص که همگی از عصاره خشک استاندارد برگ جینکو بیلوبا تهیه شده اند و برای رفع علائم اختلالات ناشی از سندرم ارگانیک مغزی (مانند کم شدن حافظه یا اختلالات ادراکی)، سرگیجه و وزوز گوش، اختلالات عروق محیطی و زوال عقل (آلزایمر) کاربرد دارند.

 

2-2-4-20- فرمولاسیون های ترکیبی که دارای جینکو می باشند

در حال حاضر فرمولاسیون ترکیبی از جینکو که ساخت کارخانجات داروسازی کشور باشد در داروخانه موجود نمی باشد.

 

 ----------------------------------------------------------- 

منابع

 

1. DeFeudis FV. Ginkgo biloba extract (egb 761): pharmacological activities and clinical applications. Paris, Elsevier, Editions Scientifiques, 1991:1187.

2. Hänsel R et al., eds. Hagers Handbuch der pharmazeutischen Praxis, Vol. 6, 5th ed.

Berlin, Springer-Verlag, 1994.

3. Squires R. Ginkgo biloba. Australian traditional medicine society (ATOMS), 1995:9–14.

4. Huh H, Staba EJ. The botany and chemistry of Ginkgo biloba L. Journal of herbs, spices and medicinal plants, 1992, 1:91–124.

5. Farnsworth NR, ed. NAPRALERT database. University of Illinois at Chicago, IL, August 8, 1995 production (an on-line database available directly through the University of Illinois at Chicago or through the Scientific and Technical Network (STN) of Chemical Abstracts Services).

6. Keys JD. Chinese herbs, their botany, chemistry and pharmacodynamics. Rutland, VT, CE Tuttle, 1976:30–31.

7. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (English ed.). Guangzhou, Guangdong Science and Technology Press, 1992:64.

8. Melzheimer V. Ginkgo biloba L. aus Sicht der systematischen und angewandten Botanik. Pharmazie in unserer Zeit, 1992, 21:206–214.

9. Van Beek TA, Lelyveld GP. Thin layer chromatography of bilobalide and ginkgolides A, B, C and J on sodium acetate impregnated silica gel. Phytochemical analysis, 1993, 4:109–114.

10. Hasler A, Meier B, Sticher O. Identification and determination of the flavonoids from Ginkgo biloba by HPLC. Journal of chromatography, 1992, 605:41–48.

11. Hasler A, Meier B. Determination of terpenes from Ginkgo biloba by GLC. Pharmacy and pharmacology letters, 1992, 2:187–190.

12. Quality control methods for medicinal plant materials. Geneva, World Health Organization, 1998.

13. Deutsches Arzneibuch 1996. Vol. 2. Methoden der Biologie. Stuttgart, Deutscher Apotheker Verlag, 1996.

14. European pharmacopoeia, 3rd ed. Strasbourg, Council of Europe, 1997.

15. Sticher O. Biochemical, pharmaceutical and medical perspectives of Ginkgo preparations. In: New Drug Development from Herbal Medicines in Neuropsychopharmacology. Symposium of the XIXth CINP Congress, Washington, DC, June 27–July 1, 1994.

16. Guidelines for predicting dietary intake of pesticide residues, 2nd rev. ed. Geneva,

World Health Organization, 1997 (unpublished document WHO/FSF/FOS/97.7; available from Food Safety, WHO, 1211 Geneva 27, Switzerland).

17. Sticher O. Quality of Ginkgo preparations. Planta medica, 1993, 59:2–11.

18. Van Beek TA et al. Determination of ginkgolides and bilobalide in Ginkgo biloba leaves and phytochemicals. Journal of chromatography, 1991, 543:375–387.

19. Hasler A et al. Complex flavonol glycosides from the leaves of Ginkgo biloba.

Phytochemistry, 1992, 31:1391.

20. German Commission E monograph, Trockenextrakt (35–67: 1) aus Ginkgo-biloba-Blättern Extrakt mit Aceton-Wasser. Bundesanzeiger, 1994, 46:7361–7362.

21. Kleijnen J, Knipschild P. Ginkgo biloba. Lancet, 1992, 340:1136–1139.

22. Kleijnen J, Knipschild P. Ginkgo biloba for cerebral insufficiency. British journal of clinical pharmacology, 1992, 34:352–358.

23. Bauer U. Six month double-blind randomized clinical trial of Ginkgo biloba extract versus placebo in two parallel groups in patients suffering from peripheral arterial insufficiency. Arzneimittel-Forschung, 1984, 34:716–720.

24. Saudreau F, Serise JM, Pillet J. Efficacité de l’extrait de Ginkgo biloba dans le traitement des artériopathies obliterantes chroniques des membres inferieurs au stade III de la classification de Fontaine. Journal malade vasculare, 1989, 14:177–182.

25. Blume J et al. Placebokontrollierte Doppelblindstudie zur Wirksamkeit von Ginkgo biloba-Spezialextrakt EGb 761 bei austrainierten Patienten mit Claudicatio

intermittens. VASA, 1996, 2:1–11.

26. Schneider B. Ginkgo biloba Extrakt bei peripheren arteriellen Verschlußkrankheiten. Arzneimittel-Forschung, 1992, 42:428–436.

27. Haguenauer JP et al. Traitement des troubles de l’equilibre par l’extrait de Ginkgo

biloba. Presse medicale, 1986, 15:1569–1572.

28. Coeur et circulation, 02.97.0 Troubles de l’artériosclérose. IKS monthly bulletin, 1994, 6:532–533.

29. Kade F, Miller W. Dose-dependent effects of Ginkgo biloba extraction on cerebral, mental and physical efficiency: a placebo controlled double blind study. British journal of clinical research, 1993, 4:97–103.

30. Auguet M, DeFeudis FV, Clostre F. Effects of Ginkgo biloba on arterial smooth muscle responses to vasoactive stimuli. General pharmacology, 1982, 13:169–171, 225–230.

31. Auguet M, Clostre F. Effects of an extract of Ginkgo biloba and diverse substances on the phasic and tonic components of the contraction of an isolated rabbit aorta. General pharmacology, 1983, 14:277–280.

32. Peter H, Fisel J, Weisser W. Zur Pharmakologie der Wirkstoffe aus Ginkgo biloba. Arzneimittel-Forschung, 1966, 16:719–725.

33. Pincemail J et al. In: Farkas L, Gabor M, Kallay F, eds. Flavonoids and bioflavonoids. Szeged, Hungary, 1985:423.

34. Barth SA et al. Influences of Ginkgo biloba on cyclosporin induced lipid peroxidation in human liver microsomes in comparison to vitamin E, glutathione and Nacetylcysteine. Biochemical pharmacology, 1991, 41:1521–1526.

35. Pincemail J et al. Ginkgo biloba extract inhibits oxygen species production generated Folium Ginkgo by phorbol myristate acetate stimulated human leukocytes. Experientia, 1987, 43:181–184.

36. Pincemail J, Dupuis M, Nasr C. Superoxide anion scavenging effect and superoxide dismutase activity of Ginkgo biloba extract. Experientia, 1989, 45:708–712.

37. Robak J, Gryglewski RJ. Flavonoids are scavengers of superoxide anions. Biochemical pharmacology, 1988, 37:837–841.

38. Oberpichler H et al. Effects of Ginkgo biloba constituents related to protection against brain damage caused by hypoxia. Pharmacological research communications, 1988, 20:349–352.

39. Krieglstein J. Neuroprotective effects of Ginkgo biloba constituents. European journal of pharmaceutical sciences, 1995, 3:39–48.

40. Braquet P. The ginkgolides: potent platelet-activating factor antagonists isolated from Ginkgo biloba L.: chemistry, pharmacology and clinical application. Drugs of the future, 1987, 12:643–648.

41. Oberpichler H. PAF-antagonist ginkgolide B reduces postischemic neuronal damage in rat brain hippocampus. Journal of cerebral blood flow and metabolism, 1990, 10:133–135.

42. Prehn JHM, Krieglstein J. Platelet-activating factor antagonists reduce excitotoxic damage in cultured neurons from embryonic chick telencephalon and protect the rat hippocampus and neocortex from ischemic injury in vivo. Journal of neuroscience research, 1993, 34:179–188.

43. Larssen RG, Dupeyron JP, Boulu RG. Modèles d’ischémie cérébrale expérimentale par microsphères chez le rat. Étude de l’effet de deux extraits de Ginkgo biloba et du naftidrofuryl. Thérapie, 1978, 33:651–660.

44. Rapin JR, Le Poncin-Lafitte M. Consommation cérébrale du glucose. Effet de l’extrait de Ginkgo biloba. Presse medica, 1986, 15:1494–1497.

45. Le Poncin-Lafitte MC, Rapin J, Rapin JR. Effects of Ginkgo biloba on changes induced by quantitative cerebral microembolization in rats. Archives of international pharmacodynamics, 1980, 243:236–244.

46. Cahn J. Effects of Ginkgo biloba extract (GBE) on the acute phase of cerebral

ischaemia due to embolisms. In: Agnoli A et al., eds. Effects of Ginkgo biloba extract on organic cerebral impairment. London, John Libbey, 1985:43–49.

47. Chatterjee SS. Effects of Ginkgo biloba extract on cerebral metabolic processes. In: Agnoli A et al., eds. Effects of Ginkgo biloba extract on organic cerebral impairment. London, John Libby, 1985:5–14.

48. Karcher L, Zagermann P, Krieglstein J. Effect of an extract of Ginkgo biloba on rat brain energy metabolism in hypoxia. Naunyn-Schmiedeberg’s archives of pharmacology, 1984, 327:31–35.

49. Le Poncin-Lafitte M et al. Ischémie cérébrale après ligature non simultanèe des artères carotides chez le rat: effet de l’extrait de Ginkgo biloba. Semaine hopitale Paris, 1982, 58:403–406.

50. Iliff LD, Auer LM. The effect of intravenous infusion of Tebonin (Ginkgo biloba) on pial arteries in cats. Journal of neurosurgical science, 1982, 27:227–231.

51. Duverger D. Anoxie hypobare chez la souris avec les différents extraits de Ginkgo

biloba. Le Plessis Robinson, France, Institut Henri-Beaufour, 1989 (Report no. 1116/ 89/DD/HK).

52. Duverger D. Anoxie hypobare chez la souris avec l’un des constituants de l’EGB:le HE 134. Le Plessis Robinson, France, Institut Henri-Beaufour, 1990 (Report no. 1182/ 90/DD/HK).

53. Krieglstein J, Beck T, Seibert A. Influence of an extract of Ginkgo biloba on cerebral blood flow and metabolism. Life sciences, 1986, 39:2327–2334.

54. Beck T et al. Comparative study on the effects of two extract fractions of Ginkgo biloba on local cerebral blood flow and on brain energy metabolism in the rat under  hypoxia. In: Krieglstein J, ed. Pharmacology of cerebral ischemia. Amsterdam, Elsevier, 1986:345–350.

55. Krieglstein J, Oberpichler H. Ginkgo biloba und Hirnleistungsstörungen. Pharmazeutische Zeitung, 1989, 13:2279–2289.

56. Oberpichler H et al. Effects of Ginkgo biloba constituents related to protection against brain damage caused by hypoxia. Pharmacology research communications, 1988, 20:349–352.

57. Lamor Y et al. Effects of ginkgolide B and Ginkgo biloba extract on local cerebral glucose utilization in the awake adult rat. Drug development research, 1991, 23:219– 225.

58. Chatterjee SS, Gabard B. Effect of an extract of Ginkgo biloba on experimental neurotoxicity. Archives of pharmacology, 1984, 325(Suppl.), Abstr. 327.

59. Otani M et al. Effect of an extract of Ginkgo biloba on triethyltin-induced cerebral oedema. Acta neuropathology, 1986, 69:54–65.

60. Borzeix MG. Effects of Ginkgo biloba extract on two types of cerebral oedema. In: Agnoli A et al., eds. Effects of Ginkgo biloba extract on organic cerebral impairment. London, John Libbey, 1985:51–56.

61. Chatterjee SS, Gabard BL, Jaggy HEW. Pharmaceutical compositions containing bilobalide for the treatment of neuropathies. US Patent no. 4,571,407 (Feb 18, 1986).

62. Sancesario G, Kreutzberg GW. Stimulation of astrocytes affects cytotoxic brain oedema. Acta neuropathology, 1986, 72:3–14.

63. DeFeudis FV et al. Some in vitro and in vivo actions of an extract of Ginkgo biloba (GBE 761). In: Agnoli A et al., eds. Effects of Ginkgo biloba extract on organic cerebral impairment. London, John Libbey, 1985:17–29.

64. Winter E. Effects of an extract of Ginkgo biloba on learning and memory in mice. Pharmacology, biochemistry and behavior, 1991, 38:109–114.

65. Stange VG et al. Adaptationsverhalten peripherer und zentraler akustischer Reizantworten des Meerschweinchens unter dem Einfluss verschiedener Fraktionen eines Extraktes aus Ginkgo biloba. Arzneimittel-Forschung, 1976, 26:367–374.

66. Raymond J. Effets de l’extrait de Ginkgo biloba sur la préservation morphologique des épithéliums sensoriels vestibulaires chez la souris. Presse médicale, 1986, 15:1484–1487.

67. Denise P, Bustany P. The effect of Ginkgo biloba (EGb 761) on central compensation of a total unilateral peripheral vestibular deficit in the rat. In: Lacour M et al., eds. Vestibular compensation: facts, theories and clinical perspectives. Paris, Elsevier, 1989:201–208.

68. Lacour M, Ez-Zaher L, Raymond J. Plasticity mechanisms in vestibular compensation in the cat are improved by an extract of Ginkgo biloba (EGb 761). Pharmacology, biochemistry and behavior, 1991, 40:367–379.

69. Vargaftig BB et al. Platelet-activating factor induces a platelet-dependent bronchoconstriction unrelated to the formation of prostaglandin derivatives. European journal of pharmacology, 1982, 65:185–192.

70. Vargaftig BB, Benveniste J. Platelet-activating factor today. Trends in pharmacological sciences, 1983, 4:341–343.

71. Desquand S et al. Interference of BN 52021 (ginkgolide B) with the bronchopulmonary effects of PAF-acether in the guinea-pig. European journal of pharmacology, 1986, 127:83–95.

72. Desquand S, Vargaftig BB. Interference of the PAF-acether antagonist BN 52021 in bronchopulmonary anaphylaxis. Can a case be made for a role for PAF-acether in bronchopulmonary anaphylaxis in the guinea-pig? In: Braquet P, ed. Ginkgolides, Vol. 1. Barcelona, JR Prous, 1988:271–281.

73. Braquet P et al. Involvement of platelet activating factor in respiratory anaphylaxis, demonstrated by PAF-acether inhibitor BN 52021. Lancet, 1985, i:1501.

74. Költringer P et al. Die Mikrozirkulation und Viskoelastizität des Vollblutes unter Ginkgo biloba extrakt. Eine plazebokontrollierte, randomisierte Doppelblind-Studie. Perfusion, 1989, 1:28–30.

75. Költringer P et al. Mikrozirkulation unter parenteraler Ginkgo biloba Extrakt- Therapie. Wiener Medizinische Wochenschrift, 1989, 101:198–200.

76. Jung F et al. Effect of Ginkgo biloba on fluidity of blood and peripheral microcirculation in volunteers. Arzneimittel-Forschung, 1990, 40:589–593.

77. Schaffler K, Reeh PW. Doppelblindstudie zur hypoxieprotektiven Wirkung eines standardisierten Ginkgo-biloba-Präparates nach Mehrfachverabreichung an gesunden Probanden. Arzneimittel-Forschung, 1985, 35:1283–1286.

78. Hofferberth B. Simultanerfassung elektrophysiologischer, psychometrischer und rheologischer Parameter bei Patienten mit hirnorganischem Psychosyndrom und erhöhtem Gefässrisiko—Eine Placebo-kontrollierte Doppelblindstudie mit Ginkgo biloba-Extrakt EGB 761. In: Stodtmeister R, Pillunat LE, eds. Mikrozirkulation in Gehirn und Sinnesorganen. Stuttgart, Ferdinand Enke, 1991:64–74.

79. Witte S. Therapeutical aspects of Ginkgo biloba flavone glucosides in the context of increased blood viscosity. Clinical hemorheology, 1989, 9:323–326.

80. Artmann GM, Schikarski C. Ginkgo biloba extract (EGb 761) protects red blood cells from oxidative damage. Clinical hemorheology, 1993, 13:529–539.

81. Ernst E, Marshall M. Der Effekt von Ginkgo-biloba-Spezialextrakt EGb 761 auf die Leukozytenfilterabilität—Eine Pilotstudie. Perfusion, 1992, 8:241–244.

82. Rudofsky G. Wirkung von Ginkgo-biloba-extrakt bei arterieller Verschlusskrankheit. Fortschritte der Medizin, 1987, 105:397–400.

83. Lagrue G, et al. Oedèmes cycliques idiopathiques. Rôle de l’hyperperméabilité capillaire et correction par l’extrait de Ginkgo biloba. Presse médicale, 1986, 15:1550–1553.

84. Gerhardt G, Rogalla K, Jaeger J. Medikamentöse Therapie von Hirnleistungsstörungen. Randomisierte Vergleichsstudie mit Dihydroergotoxin und Ginkgo biloba- Extrakt. Fortschritte der Medizin, 1990, 108:384–388.

85. Hopfenmüller W. Nachweis der therapeutischen Wirksamkeit eines Ginkgo biloba Spezialextraktes. Arzneimittel-Forschung, 1994, 44:1005–1013.

86. Meyer B. Etude multicentrique randomisée a double insu face au placebo du traitement des acouphènes par l’extrait de Ginkgo biloba. Presse medicale, 1986, 15:1562–1564.

87. Sprenger FH. Gute Therapieergebnisse mit Ginkgo biloba. Ärztliche Praxis, 1986, 12:938–940.

88. Witt U. Low power laser und Ginkgo-Extrakte als Kombinationstherapie. Hamburg, Germany (unpublished document; available through NAPRALERT, see reference 5).

89. Coles RRA. Trial of an extract of Ginkgo biloba (EGB) for tinnitus and hearing loss. Clinical otolaryngology, 1988, 13:501–504.

90. Fucci JM et al. Effects of Ginkgo biloba extract on tinnitus: a double blind study. St. Petersberg, FL, Association for Research in Otolaryngology, 1991.

91. Holgers KM, Axelson A, Pringle I. Ginkgo biloba extract for the treatment of tinnitus. Audiology, 1994, 33:85–92.

92- Martindale: The Complete Drug Reference. Vol. 2. 35th ed.  London, Pharmaceutical Press, 2007: 2097-2098.

93- دارونامه گیاهی ایران، انجمن تولیدکنندگان داروها و فرآورده های گیاهان دارویی. چاپ اول. تهران: انتشارات پروهان؛ 1386: 47، 58، 59، 131.

 

             

 

 برگ جینکو

 

[ چهارشنبه ۱٤ اسفند ۱۳۸٧ ] [ ۱۱:٠۳ ‎ق.ظ ] [ مهدی وزیریان ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

به خود فکر کن... و درست که بیندیشی.. تنها دیگران را می بینی
نويسندگان
صفحات اختصاصی
امکانات وب