گیاهان دارویی
گیاهان دارویی و داروهای گیاهی 


بارهنگ

بارهنگ

a. اسامی:
i. نام علمی: Plantago major  (تیره بارهنگ یا Plantaginaceae)
ii. نام های عمومی و معنای آن ها: Great plantain، Ripple-seed plantain، Waybread


b. توضیحات گیاه شناسی و پیشینه تاریخی: گیاهی علفی و چند ساله است با برگ های پهن و تقریباً گرد تا تخم مرغی شکل با رگبرگ های واضح و این برگ ها معمولاً روی زمین پخش می شوند و گل به صورت سنبله مجتمع در وسط گیاه به سمت بالا افراشته می باشد. میوه دارای دو خانه است که در هر خانه 4 تا 8 دانه تخم مرغی بسیار کوچک به رنگ سیاه مایل به بنفش دیده می شود.



قسمت مورد استفاده گیاه برگ ها و به خصوص دانه های آن هستند. زمان جمع آوری دانه ها از اواسط بهار به بعد است. معمولاً گیاه را در مناطق پر آب به خصوص کنار جوی ها پیدا می کنید و در بسیاری از نقاط ایران رویش دارد. جنس Plantago در ایران 22 گونه گیاه علفی یک ساله و چند ساله دارد. برخی گونه ها انحصاری ایرانند (P. boissieri, sharifii, evacina, stocksii). بارهنگ از زمان های دور در دسترس بشر و مورد استفاده او بوده است. سرخپوستان آن را ردپای مرد انگلیسی نامیده بودند زیرا رویش آن از نواحی مربوط به مستعمره های انگلیس آغاز شده بود. به طور موضعی آن را برای رفع التهاب به کار می و بردند و همراه با عسل و به شکل جوشانده برای رفع گلو درد مصرف می شده است.

c. ترکیبات مهم: ایریدوئید گلیکوزید ها از جمله آکوبین، موسیلاژ (ماده قندی با توانایی جذب آب که از مهمترین ترکیبات آن است)، تانن، فلاونوئید ها، اسید سیلیسیک و ترکیبات دیگر.


d. مصارف دارویی تایید شده: اسهال و کمتر یبوست. از گیاه دارو برای درمان اسهال در بازار موجود است که برگرفته از دانه های گیاه می باشد (پلانتاژل). ترکیبات قندی از جمله موسیلاژ های موجود در دانه گیاه خاصیت ضد اسهال و ملین دارند. آن ها حرکات پریستالتیک (طبیعی روده ها) را تنظیم می کنند.


e. مصارف دارویی تایید نشده: اثراتی مثل ضد آلزایمر، ضد آرتریت، ضد تصلب شرایین، ضد التهاب، ضد ادم، ضد تب، شیر افزا، ملین، مسهل، معرق، هضم کننده غذا، محافظ کبد، کاهش دهنده چربی خون، درمان کننده زخم و ... برای آن گزارش شده است. به گفته طب طب سنتی برگ ها طبیعت سرد و خشک دارند و خاصیت درمان نزله های تنفسی و  ضد باکتری دارند (البته با جوشاندن و به طور کلی حرارت دادن چون باعث تخریب گلیکوزید های موجود می شود چنین اثری مشاهده نمی شود). از دانه ها هم در درمان التهابات دستگاه گوارش و درمان اسهال استفاده می شود. در هنگام مصرف خوراکی دارو باید آب زیادی مصرف شود تا دانه ها در دستگاه گوارش متراکم نشوند. همچنین گفته شده اگر آن را با آب بجوشانند و با آب جوشانده روزی سه بار صورت را بشویند لک های قهوه ای صورت را به مرور برطرف می کند. از مخلوط دانه های بارهنگ، قدومه، تخم مرو و به دانه در ایران فرآورده ای در عطاری ها درست می شود به نام چهار تخمه  که درطب عوام به عنوان نرم کننده سینه و بر طرف کردن سرفه و خارش گلو مصرف می شود. برای ریشه بارهنگ هم اثراتی مثل رفع تب، قابض، ضد التهاب و آرام بخش ذکر شده است.

f. عوارض جانبی: در دزهای درمانی عارضه ای برای آن ها گزارش نشده است. با این حال روغن دانه ها ممکن است باعث ایجاد آلرژی، التهاب و درماتیت در برخی افراد حساس شود. در صورت مصرف آب کم ممکن است سبب بروز انسداد در دستگاه گوارش شود.

g. تداخلات: ممکن است جذب سایر دارو ها را به تاخیر بیندازد بنابراین حداقل دو ساعت فاصله با سایر دارو ها رعایت شود.
h. منع مصرف: انسداد یا التهاب گوارشی و دیابت نوع 2 کنترل نشده


i. در حاملگی و شیر دهی: در برخی موارد ذکر شده که برای یبوست های دوران حاملگی مناسب است.  با این حال در برخی متون ذکر شده که بهتر است مصرف نشود زیرا روغن برخی دانه ها شبیه روغن خردل است و می تواند باعث تحریک رحم شود.

[ شنبه ٢٧ آذر ۱۳۸٩ ] [ ٥:۱٠ ‎ب.ظ ] [ مهدی وزیریان ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

به خود فکر کن... و درست که بیندیشی.. تنها دیگران را می بینی
نويسندگان
صفحات اختصاصی
امکانات وب